Sayı | Ausgabe: 208 (27.02.2019)
Gelecek sayı | Nächste Ausgabe: 28.03.2019



Marika Papagika (1890-1943)

Kos (Sakız) adasında dünyaya gelir. Zamanın en popüler sanatçısıdır. Olağanüstü sesiyle kendine hayran bırakır. Kos adasında ilk kez adından söz ettirir. Ünü ona çok yer gezdirir. Müzik yaşamı uzun yıllar İzmir'de (Kordon-Karşıyaka) geçer. Daha sonra, Atina, İstanbul, Kahire, İskenderiye, New York şehirlerinde sanat yaşamını sürdürür. İzmir'de en güzel ve başarılı yıllarını geçirir. New York'ta (Columbia plak şirketinde) 1918-1929 yılları arasında 225 eseri taş plağa kaydedilir. En önemli eseri, “Girl from Samos Sami-Otissa” dır. Çanakkale İçinde Vurdular Beni ve Sendeki Kaşlar Bende Olsa (1923'te okur) Türkçe okuduğu en önemli eserlerdir. Onu şöhrete ulaştıran en ünlü eser, Manaki Mou (1925'te okur)'dur. 1943 yılında yoksulluk ve çaresizlik içinde New York'da ölür.

Seyyan Hanım (Oskay – 1913-1989)

Hasret Türküsü
O gözler bana eskiden yabancı
Gönlümdeki bu sevda hiç dinmeyen bir acı
Ruhum kederinden gözlerim yaşla doldu
İnliyorum derinden bana bilmem ne oldu
En candan arkadaşım ruhumu saran gece
Ben kime bağlanmışım ağlıyorum gizlice
Kimsesiz karanlıklar derdime şifa verin
Kalbimdeki yaralar daha çok daha derin
O gözler bana eskisinden yabancı
Hem dizeleri, hem de müziği çok güzel olan bu parçayla ünlenir şanatçı. Ayrıca, ilk tango okuyan şanatçı ünvanına sahiptir. Efem, Zavallı Aşk, Çoban Yıldızı, Darılmak Yok, Martinim Omuzumda, Telegrafın Tellerine, Aman Doktor, Çiftetelli, Hovarda Kantosu, Hicaz Kanto (Koymaz mısın?) önemli eserleridir. 1989'da aramızdan ayrılır. Bu parçayı en iyi seslendiren sanatçılarımızdan birisi de Şazimet Yankaş'tır.
İzmirli Mahmure Handan Hanım, Karşıyakalı şarkısıyla bir döneme damgasını vurmuştur. Rena Dallia; Gülbahar, Gelemem Ben şarkılarıyla, Kior Katina (Ateşli Katina, Kor Katina) Tanrı vergisi sesiyle Kadifeden Kesesi şarkısını İzmir'lilere sevdirmiştir. İlk kez 1906 yılında ODEON firmasına Kior Katina seslendirmiştir. Marika Ninou'nun Çoban Kızı, Deniz Kızı Eftelya'nın Veresiye Rakı Şarap ve Kadifeden Kesesi şarkıları dillerden hiç düşmez. Unutulmayan kadın Şazimet Yankaş buğulu sesiyle hala kendinden söz ettirmekte... Kadifeden Kesesi şarkısı o kadar çok ünlenir ki, bütün şarkıcılar eseri daha güzel okumak için adeta birbirleriyle yarış ederler. Evangelos Sofroniou, Marika Politissa, Deniz Kızı Eftelya, Bahriye Hanım, Rosa Eskenazi, Safiye Ayla, Victoria Hazan, Kantocu Peruz Hanım, Marko Melkon bu eseri okuyan çağın ünlüleridirler... Mia Melahrini ve Bayan Nedime 1958 yılında Uşaklı Kız şarkısını seslendirirler. İleri yaştakiler bugün bu şarkıdan çokça söz ederler.
Ben Yarimi Gördüm (Şıngır Mıngır İskender Boğazı) parçası İzmir türküsü olup, Selanik Karşılaması olarak ta söylenebilir. İlk plağa okuyan (1928 – Atina) Agapios Tomboulis'tir. Daha sonra İzmirli Bedriye Hanım, Duo-Stambul gibi birçok ünlü de seslendirmiştir.
Rena Dallia seslendirdiği, Gülbahar ve Gelemem Ben şarkılarıyla yıllarca adından söz ettirmeyi başarmıştır. Marika Ninou'nun Çoban Kızı ve Deniz kızı Eftalya'nın Veresiye Rakı Şarap ve Kadıfeden Kesesi hiç dillerden düşmez.
Deniz Kızı Eftalya (Kadıköylü) ile ilgili birkaç şeyi paylaşmak istiyorum. Eftelya, sesi kadar kendisi de çok güzeldir. Uğruna canlar verilen bir şarkıcıydı. Kemanda Sadi Bey, tamburda Selahattin Pınar eşlik ederlerdi.
Çanakkale savaşı herkesi derinden sarsmıştır. Her milliyetten Anadolu insanı canı pahasına yurdunu savunmuştur. Ve böyle olunca her milliyetten sanatçı Çanakkale İçinde türküsünü içtenlikle söylemiştir. Bogos Kireçceyan, Amalia Baka, Rita Abatzi, Andonis Dalgas, Roza Eskenaze, Christos Yiannopoulos, Yiorgos Stavroulis, Marika Frantzeskopoyloy, Safiye Ayla gibi ünlüler seslendirenler arasındadır. Rita Abatzi, bu parçayı 1993 yılında taş plağa okur. Vokal olarak Andonis Dalgas ve Roza Eskenaze eşlik ederler. 1983 yılında Yiorgos Meliskis'in yapımcılığını üstlendiği ve Kırklareli'nde (Kırk Kilise) kayıta geçen bu parçayı Yiorgos Stavroulis okur. Christos Yiannapoulus gaydası (zipsi) ile eşlik eder. Parça çok tutar. Müzikologlar, dört dörtlük tonlamalar değerlendirmesini yaparlar. Bu parça 1953 yılından Balkan Record Company (of NYC) tarafından Rosa Eskenaze'ye okutturulur. Sanatçıya, Agapios Tombouilus, Lambros Leondarides (Kemençe) büyük usta Şükrü Tunar, Udi Hrant, Ali Kocadinç, Kemençeci Parasko Leondarides (Lambros'un braderi) eşlik ederler.
Bogos Kireçceyan, Çanakkale İçinde türküsünü en iyi yorumlayanlardandır. Balkan Records (NYC) kayıtlamıştır. Yine aynı parçayı güzel sesiyle Amalia Baka seslendirmiştir. Sanatçı eseri 1946 yılında New York'ta taş plağa okur.
Yine bir dönem damgasını vuran Aman Doktor şarkısını da, Bogos Kireçceyan, Kryrıa Amalia, Dimitris Manisalis, Seyyan Hanım, Ali Uğurlu, Virginia Mangidou, Horos Seryiani, Safiye Ayla,  Victoria Hazan gibi birçok sanatçı okumuştur.
Bogos Kireçyanın okuduğu parçaya, Udi Hrant, (ud) Şükrü Tunar, (klarnet) Ali Kocadinç (darbuka) gibi zamanın en önemli ustaları eşlik ederler. Eser, Balkan Records'un New York Stüdyolarında kayıt yapılır. Kryria Amalia (1923-1950) da eseri seslendirir. Klarnet ustası Nikos Rellias eşlik eder.
Ali Uğurlu'nun 1960 yılında Recorded Atina Stüdyosunda okuduğu esere, Manisalı Keman üstadı Dimitris Ladopoulos ve Yiannis Soulis uduyla eşlik ederler. Bu parçayı ayrıca Virginia Mangidou ve Horos Serzianı (Davul-zurna eşliğinde) de okumuşlardır. Verem kırıp geçirdiği yıllardır. Parça çok tutulur. Ne yazık ki ince hastalık daha da yaygınlaşır.
Marko Melkon, Darı Lolo, Stelyo Kazantzidis seslendirdiği Aman Alim, Oğlan Oğlan Kalk Gidelim şarkıları günümüze kadar güzelliklerini korumuşlardır. John Berberian'ın seslendirdiği Lingo Lingo Şişeler Şarkısı dinlemeye değer. 1960'lı yılların en popüler şarkısıydı.
Nişan Sedefçiyan'nın 1924 yılında New York'ta taş plağa okunduğu Ada Sahilleri parçası, 1928 yılında Kostas Karipis tarafından seslendirilir. Daha sonra Safiye Ayla gibi birçok sanatçı tarafından günümüze kadar değerini kaybetmeden söylenmiştir.
Bir zamanlar çok tutulan ve Atatürk'ün de beğeniyle dinlediği Değirmenci türküsü (İzmir türküsü) 1940 yılında Salihlili Victoria Hazan ve bülbül sesli Marko Melkon tarafından  New York'ta taş plağa okunur.
Rosa Eskenaze ve Kostos Nouros Yunancasını seslendirirler (O Mylonas). Daha sonra, Muhteşem ikili Rosa Eskenaze ve Rita Abatzi birlikte söylerler. Mahmure Hanım'ın seslendirdiği Karşıyakalı ve Sarhoşum Sarhoş şarkıları halâ dillerden düşmüyor.
Katerina Papadopolou'nun seslendirdiği Saçındaki Yıldız gerçekten dinlemeye değer.
Üsküdarlı Kemençeci Onnik Efendi'nin oğlu Kemani Serkis Efendi'den söz etmemek olmaz. Ermeni asıllı bestekârımız sayısız eserin de bestecisidir. 1885 yılında İstanbul–Üsküdar'da müzisyen bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir. Baba mesleğini sürdürür. Ama kendisini daha da geliştirir. Sayısız bestelere imza atar. Onlarca değerli müzisyen yetiştirir.

Köşe Yazarları | Autoren
Köşe Yazarları | Autoren