Sayı | Ausgabe: 211 (21.05.2019)
Gelecek sayı | Nächste Ausgabe: 18.06.2019

Bu kez köşeme gulaş'ı taşımak istedim. Nedir gulaş? Günümüze nasıl gelmiştir?Bu kez köşeme gulaş'ı taşımak istedim. Nedir gulaş? Günümüze nasıl gelmiştir?Gulaş; Macar sığır çobanı yemeği olarak bilinse de, aslında adından da çağrıştırdığı üzere, Macar yemeği değil, Yeniçeri karavanası olan KUL AŞI'dır.Osmanlı Ordusu Viyana kapılarında (kuşatma sırasında) Yeniçeri askerlerine bu yemekten yapıyordu. Kuşatmada Osmanlı ve Macar askerleri adeta iç içe olmuşlardı. Macarlar bu zamanda öğrenir Gulaşı'nı yapmayı. Osmanlı Paşaları GUL AŞI ya da KUL AŞI'nı büyük karavana kazanlarında hazırlattırırlardı. Askerler için hazırlanan yemek,  daha sonra paşaların da ilgisini çeker ve çok beğenilir. Macarlar, yemeğin adını “Gulaş”a çevirerek, günümüze dek beğeniyle tüketilmesine öncülük etmişlerdir.Günümüzde Gulaş'ın Macar yemeği olarak sunulmasına karşın, Macaristan'da lezzetli bir Gulaş yemeği yememiz pek olamaklı değildir. En güzel ve en lezzetli Gulaş yemeğini Avusturya köylüleri yapmaktadır. En gözdesi, dana etinden yapılanıdır. Komşu ülkeler Çek Cumhuriyeti, İsviçre, Slovakya, Balkan ülkeleri, Romanya'nın Karpat bölgesi, Kuzey Doğu İtalya, Almanya-Bavyera Eyaleti  gibi bölgelerde bolca tüketilir. Macar dilinde Gulyás, Almanca Gulasch olarak geçer. Aslında bir nevi taş kebabıdır yapılan...Karabiber pahalıdır. Taa... Baharat Yolu'ndan, Hindistan'dan gelir. İspanyollar tatlı biberi Avrupa'ya getiriler. (Güney Amerika'dan) Türkler biberi İtalya'dan alırlar. Artık Balkanlar'da bol, bol yetiştirilir. Böylece pahalı karabiber almaya gerek kalmaz. Gulaş'a patates, kırmızı biber, domates ve salça ilave edilir. Bu üç sebze 18. y.y.da İspanyollar tarafından getirilir.Gulaş eski Macaristan'da yoksul yemeğiydi. Görkemli kalelerde asiller ve derebeyleri otururdu. Macarca Var: Kale, Varoş: Kale evleri demektir. Kale evlerinde yoksullar otururdu. Bir nevi Varoş yemeği de sayılır. Gulaş, Kul-aşından gelir. Savaşlarda Yeniçerilerin kazanlarda pişirdikleri et ve sebze yemeğinin görülüp, Macarlarca uygulanmasıdır. Gulaş, Romanya'da Macar azınlığın yaşadığı Ardelen ve Karpatlar'da en popüler yemektir. Yöre insanı bu yemeğin Osmanlı'nın Yeniçerilere dağıttığı kul aşı olduğuna inanır.Macarlar, 150 yıllık Osmanlı egemenliği döneminde tanıştıkları kırmızı biberi, her yemekte ve özellikle Gulaş'ta çok kullanıyorlar. “Török bors” yani “Türk biberi” Macar mutfağının vazgeçilmezlerindendir.*1529 yılında Osmanlı Ordusu Viyana kapılarına dayanır. Ferdinand Avusturya kıralıdır, Kanuni Sultan Süleyman Osmanlı İmparatoru. Kışa doğru gerçekleşen bu kuşatmada, Ferdinand çok büyük kayıplar verir. Ama, Osmanlı Ordusu bir türlü Viyana'ya giremez. Soğuk kış koşullarında askerin dayanma gücü kalmaz. Kanuni Viyana'ya girmekten vazgeçmek zorunda kalır, İstanbul'a geri döner. Çetin ve zor geçen Viyana kuşatmasında Osmanlı askerinin güçlü olması için yapılan yemeğin adıdır Gulaş. Kanuni Sultan Süleyman, askerine güç katması için etlerin iri ve bol olmasını istemiştir. Bu karavanadan Macar askerleri de yediler. Macaristan'da bırakılan yemeğin adıdır Gulaş.II. Viyana kuşatması (1683) 4. Mehmet'in Viyana'yı kuşattığı olaydır. Osmanlı-Macar ilişkileri hafd safhadadır. Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'dır. Orta Macaristan Kralı Kesmarklı Tökeli İmre Merzifonlu'nun has adamıdır. Asker karavanası olan Gul aş'ın tadına bir Merzifonlu bakarö bir de Tökeli İmre... Gul aş da fayda etmez, Osmanlı, Avusturya karşısında bozguna uğrar. Ama arda kalan tek yâdigar, Yeniçeri yemeği olan Gul aş'ıdır.Gulaş'ın Rumeli Seferine çıkan Osmanlı Ordusu'nun kazanında kaynayan ve askerlere dağıtılan et olduğunu, bu yüzden adına “gul aşı' denilip sonradan gulaş'a dönüştüğünü biliyoruz.Oysa; Osmanlı Ordusu'nda Hıristiyan bölgelerinden toplanan ve Yeniçeri ocağına teslim edilen, tutsak ve kul olan askerlere yedirilen yemektir kul aş... gul aş...(Yeniçeri Ocağı; 8-20 yaşlarında ailelerinden koparılan Hıristiyan çocukları askeri alanda yetiştirildiği ocaklardır. Kapıkulu askerleridirler, Osmanlı'nın kullarıdırlar. Savaş esirlerinden, kölelerden, kullardan oluşan bir ocaktır Yeniçeri Ocağı. Yedikleri yemeğin adı da Kul aş'ıdır, Gul aş'ıdır.)Macar dilinde sığır çobanına gulyás denir. Çobanın, kesilen hayvanın kullanımayan etlerinden yaptığı yemeğe ise gulyáshús deniliyor. Gul aşı ile gulyás arasında benzerlik var elbette.Kırka yakın Gulaş yapılmaktadır. Gulaş'ın en meşhurları; patatesli gulaş, fasulyeli gulaş, dana etli gulaş, Kral gulaşı, Köylü gulaşı, sosisli gulaş, Çingene gulaşı, Koyun gulaşı, Kırmızı biberli gulaştır. En gözdesi dana etinden yapılanıdır.

Köşe Yazarları | Autoren
Köşe Yazarları | Autoren