Sayı | Ausgabe: 224 (16.06.2020)
Gelecek sayı | Nächste Ausgabe: 15.7.2020

İnflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH) bir kronik hastalıklar grubudur. Bağırsakların iç duvarında şiş ve hasarlı dokularla karakterize bu hastalıkların şiddet derecesi zamanla ve hastadan hastaya değişmektedir. Aktif hastalık dönemleri geçici düzelme dönemleriyle dönüşümlü olabilir. Hastalığın alevlenmesi sırasında  hasta sık sık sulu ve/veya kanlı ishal, karın ağrısı, kilo kaybı ve ateşlenme dönemleri geçirebilmektedir. Bu alevlenmeler arasında hastalık belirtileri sıklıkla azalmaktadır. Birçok hasta başka bir alevlenme olmadan uzun iyileşme dönemlerinden geçebilmektedir.İnflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH) bir kronik hastalıklar grubudur. Bağırsakların iç duvarında şiş ve hasarlı dokularla karakterize bu hastalıkların şiddet derecesi zamanla ve hastadan hastaya değişmektedir. Aktif hastalık dönemleri geçici düzelme dönemleriyle dönüşümlü olabilir. Hastalığın alevlenmesi sırasında  hasta sık sık sulu ve/veya kanlı ishal, karın ağrısı, kilo kaybı ve ateşlenme dönemleri geçirebilmektedir. Bu alevlenmeler arasında hastalık belirtileri sıklıkla azalmaktadır. Birçok hasta başka bir alevlenme olmadan uzun iyileşme dönemlerinden geçebilmektedir.İltihabi bağırsak hastalığının nedeni bilinmemekle birlikte bir genetik yatkınlık, bir viral hastalık ve/veya çevresel bir faktör tarafından tetiklenmiş bir otoimmün sürece bağlı olduğu düşünülmektedir. İBH her iki cinsi de eşit derecede etkilemekte ve en sık  sanayileşmiş ülkelerde yaşayan beyaz tenlilerde görülmektedir. En sık görülen iltihabi bağırsak hastalıkları Crohn hastalığı (CH) ve ülseratif kolitten (UK) ibarettir. Her ikisi de her yaştan kişiyi etkilemekle olguların çoğuna ilk kez 15-35, daha küçük bir bölümüne 50-70 yaşları arasında tanı konmaktadır. Mide-bağırsak yakınmalarına ilaveten bu iki hastalıktan etkilenmiş çocuklarda gelişme  ve büyüme geriliği görülebilir. Bu hastalıklardan birine erken yaşta yakalandığı belirlenmiş kişilerde ileri yaşlarda kolon kanseri gelişme riski artmıştır.Crohn hastalığı ağızdan anüse kadar mide-bağırsak kanalının herhangi bir bölümünü etkileyebilmekle birlikte birincil olarak ince bağırsağın (ileum) son kısmı ve/veya kolonu (kalın bağırsağın bir bölümü) tutmaktadır. Crohn hastalığında etkilenmiş bağırsakta normal doku arasında hastalıklı doku da bulunabilir. İltihaplanma ince bağırsaklar/kolonun derin dokularına nüfuz ederek bağırsakların içinde ülserler veya atık maddelerin başka alanlara gitmesine olanak tanıyan tüneller şeklinde fistüller oluşturabilirler. Bu hastalığın diğer komplikasyonları bağırsak tıkanmaları, kanayan dokulara bağlı anemi (kansızlık) ve enfeksiyonları içerebilir. Crohn hastalarının yaklaşık üçte iki ila dörtte üçü hastalığın ileri döneminde cerrahiye gerek duyacak, ince bağırsak/kolonun  hasarlı bölümleri çıkartılacak veya tıkanıklık veya fistül tedavi edilecektir. İshali olan hastalarda B12 vitamini ve folik asit eksikliği ve bunun sonucunda da kansızlık (anemi) gelişir. Crohn hastalığında diyetin kısmen etkisi vardır. Diyete lif eklenmesi bağırsak cidarının iyileşmesine katkı sağlar. İnce bağırsağın son bölümü (ileum) ameliyatla alınan hastalarda yağdan fakir elementer diyetin yararı vardır. Crohn hastalarında sıklıkla laktoz tahammülsüzlüğü (entoleransı) olduğundan süt ürünlerinin alınması ile yakınmaları artar, ancak, kalsiyum desteği yapmak gerekir. Bu hasta grubunda laktozsuz süt ürünlerinin tercih edilmesi yararlı olur. Birçok iltihabi bağırsak hastalığı olan kişinin daha çok hamur işlerini tükettiği ve sebze ile meyvelerden, kendilerine dokunduğu gerekçesi ile kaçındıkları gözlenmektedir, bu durum sağlıklı beslenme yönünden dengelerin bozulmasına neden olabilir.Ülseratif kolit (UK) birincil olarak kolonun iç yüzünü etkilemektedir. Crohn hastalığı ve ülseratif kolit  hastalığı belirtileri benzeşebilmekle birlikte Ülseratif kolit yamalar şeklinde değil aksine kesintisiz doku iltihaplanmalarına neden olur. İltihaplanma  genellikle anüsten başlayıp kolona doğru ilerler. UK'de kanlı ishale daha sık rastlanabilmektedir. UK'nin en ciddi komplikasyonu, esasen kolonun bir bölümünün paralize olduğu göreceli olarak seyrek görülen toksik megakolondur. Atık maddeler bu felç olmuş bağırsak segmenti içinden geçemediğinden kolonu genişletir. Bu durum karın ağrısı, ateşlenmeler ve güçsüzleşmeye neden olabilir, tedavi edilmeden bırakılırsa yaşamı tehdit edebilir.Ülseratif kolit hastalığında ne şikayetler görülür?• Makattan kanama: Sık olarak kanlı ishal atakları, sümüksü de olabilir.• Sürekli ıkınma isteği (tenesmus)karın ağrısıkabızlıksafra yolu darlığı• Ateş (37.50 C’nin üzerinde)• Nabız yüksekliği (taşikardi)• Kilo kaybı• Sürekli devam eden halsizlik• Kramp şeklinde karın ağrısı• Bazen yaşlılarda kabızlık• Bağırsak dışı belirtiler: eklem iltihapları, ağızda aftlar, bazı göz hastalıkları, safra yolu darlığı (primer sklerozan kolanjit), böbrek taşları, toplar damar tıkanıklıkları

Köşe Yazarları | Autoren
Köşe Yazarları | Autoren