Sayı | Ausgabe: 213 (16.07.2019)
Gelecek sayı | Nächste Ausgabe: 14.08.2019


Bana en çok sorulan soruların başında organ nakli gelmektedir. Özellikle Avusturya akciğer transplantasyonu dalında  dünyanın sayılı ülkelerinden biri olduğu için Türkiye´den de bu konu hakkında bilgi almak isteyen insanlar beni sık sık telefonla aramakta veya e-mail göndermektedirler. Bu  geniş bir konu olduğu için bu temayı hem bu sayıda hem de gelecek sayıda anlatacağım. Organ transplantasyonu diğer adıyla organ nakli organ donörü (verici) tarafından verilen sağlam organın bir parçasının yada tamamının diğer bir vücuttaki çalışmayan organın yerine nakledilmesidir. Organ donörü (verici) yaşayan kişi veya kadavra (ölü) olabilir.
Bazı hastalıklar tedavi edilemez, ya da uygulanan tedaviye rağmen, uzun vadede organ hasarı önlenemez. Bu durumun son evresine "terminal organ yetmezliği" adı verilir. Son aşamada organ artık hiçbir işlevini yerine getiremez. Bu gibi durumlarda hasta organı sağlam bir organ ile değiştirmek yaşam kurtaran formüldür. Bu işlem yalnızca hastayı hayatta tutmak amacıyla değil, aynı zamanda yaşam kalitesini de artırmak amacıyla yapılır. Temel olarak ilerlemiş karaciğer, böbrek, kalp ve akciğer hastalıklarında organ transplantasyonuna başvurulur. İncebağırsakları önemli ölçüde alınmış veya işlev kaybı gelişmiş hastalarda, kornea hastalıklarına bağlı olarak görme kaybı gelişmiş insanlarda, bazı kan hastalıklarında, çeşitli pankreas problemlerinde, cildinin önemli bir bölümünü kaybetmiş hastalarda, yüzünün çoğunu kozmetik ve fonksiyonel olarak kaybetmiş kişilerde, kemik dokuda ve tendonlarında önemli hasar gelişmiş insanlarda da organ nakli uygulanabilir. 1905 yılında Eduard Zirm tarafından yapılan ilk kornea nakli ilk organ nakli olarak kabul edilir.
Hastalar kendilerine organ transplantasyonu yapılmasını kanunen hiç bir ülkede talep edemez. Yukarıda saydığımız hastalıkları olan kişiler kendilerini takip edip  hastalıklarını teşhis eden doktorlar tarafından organ nakil polikliniklerine sevkedilirler. Bu nakil polikliniklerinde çalışan doktorlar hastaya organ naklinin yapılıp yapılamayacağına  karar verebilen tek yetkili mercidir. Organ nakil ekipleri öncelikle hastalığın ne olduğunu tespit eder. Detaylı muayenelerin sonunda hastaya nakil gerekip gerekmediğine ve hastanın nakil operasyonu için uygun olup olmadığına karar verirler. Bir nakil grubunda transplant cerrahlarının yanı sıra iç hastalıkları uzmanı, transplantasyon hemşireleri, psikolog, fizyoterapist, sosyal çalışma uzmanları da bulunmaktadır. Organ bağışı kanunları ülkeden ülkeye değişmektedir. Yaşadığımız Avusturya adli vakalar hariç, hayatta iken aksine bir durumu belgelememiş olan herkesi donör adayı (verici) olarak kabul etmektedir (presumed consent). Bu sağlıkla ilgili yasanın 62. pargarfının a,b,c şıklarında belirtilmiştir. Eğer Avusturya'da ölümden sonra organınızın alınmaması istiyorsanız gerekli mercilere yaşarken başvurmanız gerekmektedir. Bu itirazı yaşarken  yapmamış her ölen kişinin organını eğer transplantasyona uygunsa ailesi veya yakınlarına sorulmadan yasal prosedürlerin ardından yetkili kişilerce alınır. Bu turisler için de geçerlidir. Türkiye'de ise tam tersi bir durum söz konusudur. Orada yaşarken organlarını bağışlamış ya da ölümden sonra ailesi tarafından organları bağışlanmış insanlardan organ alınabilir. Bu nedenle Türkiye'de organ bulmak çok büyük bir problem haline gelmiştir.
Organlar sadece ölüden değil bazı durumlarda canlı insanlardan da alınır. Canlı olarak kalan ve kendini yenileyebilen bir doku, hücre veya vücut sıvısı (örneğin kan, deri, kemik iliği) bağışlanabilir. Ayrıca bir parçası alındıktan sonra kendini yenileme potansiyali olan karaciğerin veya bir parçası alındıktan sonra kalan kısmının vücudun işlevlerini yerine getirebildiği ince bağırsak ya da nadiren pankreas ve akciğer canlı insanlardan alınabilir. Bunların yanı sıra canlıdan alınabilen en önemli organ böbrektir. İnsan tek böbreğini verdikten sonra sağlıklı ise tek böbrekle sorunsuz olarak yaşar. Kalp, kornea çoğunlukla akciğer ve pankreas nakillerinde organ  kadavradan alınır. Gelecek sayıda  bir ölen bir insanın organının ne zaman ve nasıl alındığını ve organ transplantasyonu ile ilgili tecrübelerimi yazacağım.
Köşe Yazarları | Autoren
Köşe Yazarları | Autoren